Od 1 września 2026 roku obowiązuje nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego. W przeciwieństwie do szkoły podstawowej, gdzie zmiany są wdrażane etapami, w przedszkolach nowa podstawa od początku roku szkolnego 2026/2027 obejmuje wszystkie dzieci uczęszczające do przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego.

Zmiany nie polegają wyłącznie na zastąpieniu jednego dokumentu drugim.

Nowa podstawa znacznie mocniej akcentuje samodzielne działanie dziecka, rozwój kompetencji społecznych i osobistych, ruch, kontakt z przyrodą, sprawczość oraz higienę cyfrową. Jednocześnie precyzyjniej określa sposób korzystania z urządzeń ekranowych i organizowania pobytu dzieci na świeżym powietrzu.

Co to oznacza dla nauczyciela przedszkola w praktyce?

Od kiedy obowiązuje nowa podstawa programowa przedszkola?

Podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej.

Akt został opublikowany 20 marca 2026 roku i wszedł w życie 1 września 2026 r.

Oznacza to, że w roku szkolnym 2026/2027 nie pracujemy już w przedszkolu według starej podstawy.

Rozporządzenie – Dz.U. 2026 poz. 378

Najważniejszy kierunek: dziecko ma działać, a nie tylko wykonywać zadania

Jedną z najbardziej widocznych zmian jest bardzo mocne podkreślenie uczenia się poprzez osobiste działanie i zaangażowanie.

W podstawie zapisano, że dzieci najlepiej uczą się wtedy, gdy wykorzystują zmysły, mogą dotykać, manipulować przedmiotami, porównywać, konstruować i samodzielnie sprawdzać różne rozwiązania.

Co szczególnie ważne dla codziennej pracy nauczyciela, drukowane pomoce mają charakter uzupełniający.

Nie oznacza to zakazu korzystania z kart pracy.

Oznacza natomiast zmianę proporcji.

Karta pracy nie powinna zastępować:

zabawy, eksperymentowania, rozmowy, ruchu, kontaktu z przyrodą, budowania, działania plastycznego czy rozwiązywania rzeczywistych problemów.

Dziecko powinno najpierw doświadczyć, a dopiero później – jeśli jest taka potrzeba – utrwalić określoną umiejętność również na papierze.

To dobra informacja dla nauczycieli, którzy od dawna stosują naukę przez zabawę.

Nowa podstawa wyraźnie wzmacnia właśnie taki kierunek.

Zabawa swobodna jest pełnoprawnym elementem edukacji

Nowa podstawa bardzo mocno podkreśla znaczenie swobodnej zabawy.

Nie jest ona traktowana jako „czas pomiędzy zajęciami”.

W dokumencie wskazano, że codzienna zabawa swobodna jest nieodzownym warunkiem rozwoju dziecka i realizacji programu wychowania przedszkolnego. Podczas zabawy dzieci uczą się współdziałania, zgłaszania pomysłów, rozwiązywania problemów, uzgadniania zasad, komunikowania się i rozpoznawania emocji.

To bardzo istotne.

Dwie osoby budujące wspólnie garaż z klocków realizują jednocześnie kilka obszarów rozwoju.

Muszą przecież:

porozumieć się, ustalić plan, podzielić materiałami, rozwiązać problem konstrukcyjny i poradzić sobie z sytuacją, gdy mają odmienne pomysły.

Nauczyciel nie zawsze musi tworzyć osobne ćwiczenie dla każdej kompetencji.

Czasami największą wartość ma stworzenie dziecku warunków do samodzielnego działania.

Nowa podstawa programowa a kompetencje dziecka

Nowa podstawa wskazuje, że dziecko rozwija nie tylko konkretną wiedzę, lecz również kompetencje fundamentalne, kompetencje przekrojowe i sprawczość.

Wśród kompetencji fundamentalnych wymieniono m.in. kompetencje językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe.

Jednocześnie ważną rolę odgrywają kompetencje społeczne i osobiste, kreatywne i krytyczne myślenie oraz zdolność rozwiązywania problemów.

W praktyce oznacza to większe znaczenie aktywności takich jak:

wspólne projekty, zabawy konstrukcyjne, zadania w parach, eksperymenty, podejmowanie prostych decyzji przez dzieci, rozmowy o emocjach czy samodzielne rozwiązywanie codziennych problemów.

Właśnie tutaj bardzo dobrze wpisuje się rozwijanie umiejętności społecznych.

W ofercie PRO Edukacja dostępny jest Certyfikowany Kurs – Trening Umiejętności Społecznych (TUS), obejmujący m.in. budowanie relacji, pracę z emocjami, funkcjonowanie w grupie i reagowanie na trudne zachowania. Pro Edukacja

Sprawdź kurs Trening Umiejętności Społecznych (TUS)

Sprawczość dziecka – co właściwie oznacza?

Słowo „sprawczość” pojawia się w nowych dokumentach edukacyjnych bardzo często.

W praktyce nie oznacza ono pozwalania dziecku na robienie wszystkiego, czego chce.

Chodzi raczej o tworzenie takich sytuacji, w których dziecko może:

dokonywać wyboru, proponować własne rozwiązania, podejmować inicjatywę, widzieć konsekwencje swoich działań i doświadczać, że jego zaangażowanie ma znaczenie.

Zamiast:

„Wszyscy robimy dokładnie taki sam domek”.

można powiedzieć:

„Z dostępnych materiałów zaprojektujcie miejsce, w którym mogłoby zamieszkać wybrane zwierzę”.

Cel edukacyjny nadal istnieje.

Zmienia się jednak sposób dochodzenia do niego.

Ekrany w przedszkolu od września 2026 – nowe zasady

To jeden z tematów, który może budzić najwięcej pytań.

Nowa podstawa programowa mówi wprost, że dzieci w przedszkolu nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych.

Wyjątek dotyczy dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi korzystających z takich urządzeń jako racjonalnego usprawnienia.

Nauczyciel może korzystać z urządzeń ekranowych do celów dydaktycznych wyłącznie w niezbędnym zakresie, z uwzględnieniem higieny cyfrowej.

To ważne rozróżnienie.

Nie oznacza ono całkowitego usunięcia technologii z przedszkola.

Projektor czy ekran może być wykorzystany jako narzędzie dydaktyczne.

Nie powinien jednak zastępować realnego doświadczenia.

Jeżeli dzieci mogą obserwować prawdziwe liście podczas spaceru, dotknąć ich, porównać kształty i znaleźć różnice, takie doświadczenie będzie miało inną wartość niż oglądanie kolejnych zdjęć liści na ekranie.

Higiena cyfrowa zaczyna się już w przedszkolu

Nowa podstawa jednocześnie zakłada przygotowywanie dzieci do funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym.

Nie ma tutaj sprzeczności.

Dziecko nie musi samodzielnie korzystać z tabletu, aby uczyć się podstaw zdrowej relacji z technologią.

Można rozmawiać o tym:

dlaczego nie korzystamy z telefonu podczas posiłku, po co robimy przerwy od ekranów, kiedy warto poprosić dorosłego o pomoc albo dlaczego nie każde zdjęcie powinno być publikowane.

Podstawa podkreśla również współodpowiedzialność rodziców i nauczycieli za budowanie nawyków higieny cyfrowej.

Codzienne zajęcia na świeżym powietrzu

To jedna z najbardziej konkretnych zmian.

Nowa podstawa stanowi, że zajęcia na powietrzu powinny być elementem codziennej pracy w każdej grupie wiekowej.

Dodatkowo dzieci powinny co najmniej raz w tygodniu przebywać poza budynkiem przedszkola dłużej niż godzinę.

Może to być dłuższy spacer, obserwacja przyrody lub zabawa połączona z eksplorowaniem najbliższego otoczenia.

Wyjątek przewidziano w dniach występowania alertów Rządowego Centrum Bezpieczeństwa lub szczególnie niesprzyjających warunków atmosferycznych.

To oznacza, że pobyt na świeżym powietrzu nie powinien być traktowany jako aktywność dodatkowa realizowana wyłącznie wtedy, gdy zostanie czas.

Jest częścią codziennej pracy z dzieckiem.

Czy przedszkolaki muszą wychodzić, kiedy jest chłodno albo pada?

Nowa podstawa nie wprowadza zasady:

„wychodzimy bez względu na wszystko”.

Jednocześnie jasno wskazuje, że pobyt na świeżym powietrzu powinien być codziennym elementem pracy, a od tej reguły odstępuje się m.in. podczas alertów RCB lub szczególnie niesprzyjających warunków.

Sam chłodniejszy dzień nie jest więc automatycznie równoznaczny z koniecznością pozostania w budynku.

Duże znaczenie mają warunki, bezpieczeństwo dzieci i odpowiednie przygotowanie do wyjścia.

Ruch i rozwój psychomotoryczny mają jeszcze większe znaczenie

Nowa podstawa łączy aktywność ruchową nie tylko z kondycją fizyczną.

Dzieci rozwijają poprzez ruch również:

koordynację, świadomość własnego ciała, motorykę małą i dużą, sprawność sensoryczną, samodzielność oraz gotowość do podejmowania nowych wyzwań. ELI

Dlatego ruch nie powinien ograniczać się do kilku minut gimnastyki.

Może pojawiać się podczas całego dnia:

w zabawie, spacerze, eksperymencie, muzyce, sprzątaniu, konstruowaniu czy zadaniach terenowych.

W PRO Edukacja rozwój ruchowy i psychomotoryczny jest również elementem pakietów kierowanych do osób pracujących z dziećmi. Przykładowo kurs Asystentka w przedszkolu obejmuje organizację codziennej pracy, rozwój dziecka, zabawę, zajęcia pedagogiczne i wspieranie samodzielności.

Sprawdź kurs Asystentka w przedszkolu

Samodzielność w codziennych czynnościach

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden element nowej podstawy.

Program nie jest realizowany wyłącznie podczas specjalnie zaplanowanych zajęć.

Dokument podkreśla, że rozwój dziecka odbywa się również podczas:

posiłków, czynności porządkowych, ubierania się, spacerów czy przygotowywania sali.

Przestrzeń ma umożliwiać dzieciom podejmowanie codziennych obowiązków, np. nakrywanie do stołu, samodzielne nakładanie posiłków, sprzątanie po sobie czy przygotowanie się do wyjścia.

To bardzo istotna zmiana perspektywy.

Jeżeli dziecko samodzielnie zapina kurtkę, sprząta miejsce po posiłku albo przygotowuje materiały do zajęć, to również jest edukacja.

Mniej wyręczania, więcej wspierania

Nauczyciel może mieć naturalną pokusę:

„Zrobię to szybciej za dziecko”.

I prawdopodobnie faktycznie zrobi.

Tylko że celem przedszkola nie jest wykonanie wszystkich czynności jak najszybciej.

Jeżeli sytuacja jest bezpieczna i możliwości dziecka na to pozwalają, warto zostawić mu przestrzeń na próbę.

Nawet jeżeli trwa to dłużej.

Samodzielność nie pojawia się od instrukcji:

„Bądź samodzielny”.

Powstaje z setek małych sytuacji, w których dziecko mogło spróbować zrobić coś samodzielnie.

Relacje i emocje jako element codziennej pracy

Nowa podstawa podkreśla, że ważnym warunkiem realizacji celów wychowania przedszkolnego są właściwe relacje pomiędzy dzieckiem i nauczycielem.

Nauczyciel powinien obserwować dzieci, słuchać ich, rozpoznawać potrzeby i odpowiadać na nie.

Takie podejście ma szczególne znaczenie podczas pracy z emocjami.

Dziecko nie uczy się regulacji emocji wyłącznie podczas zajęć pod tytułem „Poznajemy złość”.

Uczy się jej przede wszystkim wtedy, gdy rzeczywiście:

przegra w zabawie, pokłóci się z kolegą, czegoś nie potrafi, musi poczekać albo usłyszy odmowę.

Właśnie takie sytuacje są okazją do nauki.

Literatura jako narzędzie do rozmowy o emocjach

Nie wszystkie tematy trzeba rozpoczynać od bezpośrednich pytań dotyczących dziecka.

Bardzo dobrym punktem wyjścia może być opowiadanie.

Dziecku często łatwiej powiedzieć:

„Miś chyba bał się, że nikt nie będzie chciał się z nim bawić”

niż:

„Ja boję się, że nikt nie będzie chciał się ze mną bawić”.

Literatura może być narzędziem pozwalającym bezpiecznie rozmawiać o:

lęku, złości, zazdrości, przyjaźni, zmianach, rozstaniu, stracie czy trudnościach w grupie.

W ofercie PRO Edukacja znajduje się Certyfikowany Kurs – Biblioterapia, obejmujący m.in. wykorzystywanie literatury w pracy edukacyjnej oraz wspieraniu rozwoju emocjonalnego i społecznego.

Sprawdź Certyfikowany Kurs – Biblioterapia

Przestrzeń przedszkola też jest elementem edukacji

Nowa podstawa zwraca uwagę również na sposób organizowania przestrzeni.

Powinna ona umożliwiać dzieciom możliwie samodzielne korzystanie z materiałów oraz podejmowanie różnorodnych aktywności.

W dokumencie pojawia się m.in. koncepcja stałych i czasowych stref, np. związanych z czytaniem, konstruowaniem czy innymi formami aktywności.

Nie oznacza to konieczności całkowitego remontowania sal.

Czasami wystarczy inaczej spojrzeć na istniejącą przestrzeń.

Czy dziecko może samo sięgnąć po potrzebny materiał?

Czy ma miejsce na spokojne oglądanie książki?

Czy konstrukcja z klocków może zostać na kilka godzin, czy zawsze musi zostać natychmiast rozebrana?

Czy istnieje przestrzeń zarówno dla aktywności grupowej, jak i chwilowego wyciszenia?

Jak planować zajęcia zgodnie z nową podstawą programową?

Największym błędem byłoby potraktowanie nowej podstawy jako obowiązku stworzenia zupełnie nowych „lekcji”.

W wielu przypadkach chodzi raczej o zmianę sposobu prowadzenia dotychczasowych aktywności.

Zamiast pokazywać dzieciom planszę „Jesień w lesie”, można wyjść do pobliskiego parku.

Zamiast tylko kolorować figury geometryczne, można zbudować z nich konstrukcję.

Zamiast opowiadać o współpracy, można dać grupie wspólne zadanie.

Zamiast rozwiązywać kartę „Co pływa, a co tonie?”, można przygotować miskę z wodą i pozwolić dzieciom to sprawdzić.

To właśnie tutaj pojawia się najważniejsza idea nowej podstawy:

dziecko ma doświadczać, sprawdzać, działać i wyciągać wnioski.

Gotowe scenariusze a nowa podstawa

Gotowe scenariusze nadal mogą być bardzo dobrym wsparciem nauczyciela.

Nie powinny jednak zamieniać dnia w przedszkolu w sztywno odtwarzany zestaw poleceń.

Dobry scenariusz powinien być bazą, którą można dostosować do:

wieku dzieci, zainteresowań grupy, pogody, spontanicznie pojawiających się pytań i aktualnych potrzeb dzieci.

Na blogu PRO Edukacja znajduje się również poradnik dotyczący miesięcznych scenariuszy zajęć dla oddziałów przedszkolnych, w którym szerzej opisaliśmy organizację materiałów, kart pracy i aktywności.

Miesięczne scenariusze zajęć dla oddziałów przedszkolnych

Jak może wyglądać dzień zgodny z nową podstawą?

Nie istnieje jeden obowiązkowy idealny plan.

Praktycznie można jednak wyobrazić sobie dzień, w którym dzieci rano mają czas na swobodną zabawę, następnie wspólnie rozmawiają o zauważonym wcześniej problemie lub temacie, wykonują doświadczenie albo zadanie praktyczne, wychodzą na zewnątrz, a po powrocie wykorzystują ruch, plastykę, muzykę lub literaturę do rozwinięcia tematu.

Część działań może zostać zaplanowana przez nauczyciela.

Część może wynikać z inicjatywy dzieci.

To właśnie ta równowaga jest szczególnie cenna.

Czy karty pracy są zakazane?

Nie.

Nowa podstawa nie wprowadza zakazu kart pracy.

Wskazuje natomiast, że drukowane pomoce powinny mieć charakter uzupełniający wobec uczenia się opartego na działaniu i wykorzystaniu zmysłów.

To bardzo ważne rozróżnienie.

Problemem nie jest karta pracy.

Problem pojawia się wtedy, gdy staje się ona głównym sposobem poznawania świata przez kilkuletnie dziecko.

Czy można korzystać z tablicy multimedialnej?

Tak, ale nowe zasady wprowadzają wyraźne ograniczenie.

Nauczyciel może korzystać z urządzenia ekranowego w niezbędnym zakresie do celów dydaktycznych, z zachowaniem zasad higieny cyfrowej.

Dzieci zasadniczo nie powinny natomiast indywidualnie i samodzielnie korzystać z urządzeń ekranowych, z przewidzianym wyjątkiem dotyczącym racjonalnych usprawnień dla dzieci ze SPE.

Czy trzeba codziennie wychodzić na dwór?

Podstawa wskazuje, że dzieci powinny mieć codziennie zajęcia na świeżym powietrzu, a przynajmniej raz w tygodniu pobyt poza budynkiem powinien trwać dłużej niż godzinę.

Wyjątek dotyczy m.in. alertów RCB oraz szczególnie niesprzyjających warunków atmosferycznych.

Co powinien zmienić nauczyciel od roku 2026/2027?

Nie każdy nauczyciel musi przewracać swoją dotychczasową pracę do góry nogami.

W wielu przedszkolach spora część nowych założeń była realizowana już wcześniej.

Warto jednak przyjrzeć się swojej codziennej pracy i sprawdzić:

czy dzieci mają wystarczająco dużo swobodnej zabawy; czy regularnie uczą się poprzez eksperymentowanie i rzeczywiste działanie; czy karty pracy nie dominują; czy codziennie wychodzą na świeże powietrze; jak wykorzystywane są ekrany; czy dzieci mogą podejmować decyzje i działać samodzielnie; czy sala wspiera samodzielność; czy codzienne sytuacje są wykorzystywane jako okazje edukacyjne.

To lepszy punkt wyjścia niż próba stworzenia kolejnych dokumentów tylko po to, aby „wykazać realizację” nowej podstawy.

Jak przygotować się do pracy według nowych zasad?

Nowa podstawa pokazuje, że współczesna praca w przedszkolu wymaga szerokiego warsztatu.

Nauczyciel pracuje jednocześnie z:

rozwojem ruchowym, emocjami, relacjami, samodzielnością, mową, procesami poznawczymi, integracją sensoryczną i indywidualnymi potrzebami dziecka.

Dlatego przydatne może być rozwijanie kompetencji w kilku obszarach zamiast skupiania się wyłącznie na jednym rodzaju zajęć.

W pakiecie 110 kursów online PRO Edukacja znajdują się między innymi szkolenia z edukacji sensorycznej w przedszkolu, motoryki małej i dużej, pedagogiki zabawy, Montessori, TUS, zabaw integracyjnych, regulacji emocji czy jogi w przedszkolu.

Sprawdź pakiet 110 kursów online PRO Edukacja

Nowa podstawa programowa przedszkola 2026/2027 – podsumowanie

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obowiązuje od 1 września 2026 roku wszystkie dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym.

Najważniejszy kierunek zmian można sprowadzić do jednej myśli:

mniej biernego odbierania – więcej działania, doświadczania i samodzielności.

Nowa podstawa wzmacnia znaczenie swobodnej zabawy, ruchu, kontaktu z przyrodą, samodzielności, relacji, kompetencji społecznych i sprawczości.

Jednocześnie wprowadza bardzo konkretne zasady związane z ograniczaniem urządzeń ekranowych oraz codzienną aktywnością na świeżym powietrzu.

Dla nauczyciela nie oznacza to konieczności przygotowania większej liczby kart pracy czy specjalnych „zajęć z nowej podstawy”.

W wielu przypadkach właściwy kierunek jest dokładnie odwrotny:

pozwolić dziecku więcej doświadczać świata naprawdę.

FAQ – nowa podstawa programowa przedszkola 2026

Od kiedy obowiązuje nowa podstawa programowa w przedszkolu?

Od 1 września 2026 roku. Nowa podstawa obejmuje wszystkie dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych formach wychowania przedszkolnego.

Czy nowa podstawa programowa obowiązuje tylko sześciolatki?

Nie. W przeciwieństwie do stopniowego wdrażania podstawy w szkole podstawowej, zmiana dotycząca wychowania przedszkolnego obejmuje od 1 września 2026 r. wszystkie dzieci objęte wychowaniem przedszkolnym.

Czy dzieci mogą korzystać z tabletów w przedszkolu?

Podstawa stanowi, że dzieci zasadniczo nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych. Wyjątek przewidziano dla racjonalnych usprawnień dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Nauczyciel może używać ekranów do celów dydaktycznych tylko w niezbędnym zakresie.

Czy karty pracy są zakazane w przedszkolu?

Nie. Drukowane pomoce mogą być używane, ale zgodnie z nową podstawą mają charakter uzupełniający wobec uczenia się poprzez osobiste działanie, manipulowanie przedmiotami i wykorzystanie zmysłów.

Czy przedszkolaki powinny codziennie wychodzić na świeże powietrze?

Tak. Podstawa wskazuje codzienne zajęcia na świeżym powietrzu oraz co najmniej jeden pobyt w tygodniu poza budynkiem trwający dłużej niż godzinę. Wyjątkiem są m.in. alerty RCB i szczególnie niesprzyjające warunki atmosferyczne.

Co jest najważniejszą zmianą dla nauczyciela?

Największa zmiana dotyczy sposobu myślenia o uczeniu. Jeszcze większy nacisk położono na aktywność dziecka, samodzielność, doświadczenie, ruch, zabawę, kompetencje społeczne i sprawczość, zamiast dominacji gotowych ćwiczeń wykonywanych według jednego schematu.